Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының съезі

Қазақстан тәуелсіздік жылдары ішінде дүниежүзінде «Қазақстан жолы» деген атаумен белгілі болған этносаралық және конфессияаралық келісім қоғамының өзіндік бірегей үлгісін құрды.

Қазақстанда 40-тан астам түрлі конфессия мен деноминацияны ұстанатын 130-ға жуық этнос өкілдері бір шаңырақтың астында тату-тәтті өмір сүруде, 3200-ге жуық мешіт,шіркеу,ғибадатханалар, 4000-ға жуық діни бірлестіктер жұмыс істейді.

Қазақстандық бірегей тәжірибе жаһандық деңгейде қолдау тапты,сондықтан Астана әлемдік қоғамдастық дін көшбасшыларының кездесетін орнына және үнқатысу алаңына айналды.

Президент Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстанда Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының Съезін өткізу туралы бастамасы әлемдік қоғамдастықта зор қызығушылық туғызды. Бұл идеяға Ресей, АҚШ, Англия, Франция, Египет сияқты ірі державалардың басшылары, ықпалды саясаткерлер, көптеген діни конфессиялардың көшбасшылары қолдау білдірді.

Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының I Съезі 2003 жылғы 23-24 қыркүйекте Астана қаласында өтті. Форумға Еуропа, Азия, Африка мен Таяу Шығыстың 13 елінен ислам, христиан, буддизм, иудаизм, синтоизм, даосизм және басқа да конфессиялардың, 17 діни ұйымының өкілдері қатысты.

Съез алуан түрлі дін өкілдерінің бүкіл ғалам халқының бейбіт және лайықты өмір сүруі жолында ынтымақтастық пен бірлік идеяларының өзектілігін және оны іске асырудың қажеттілігін паш етті.

Оның шешімдері Декларацияда көрініс тапты, атап айтқанда, әділдік, ақиқат, имандылық, шыдамдылық сияқты мәңгілік құндылықтарды уағыздау әрбір діннің мақсаты болуға тиіс деп атап көрсетілді. Діннің атын жамылып жасалатын экстремизм, лаңкестік және күш көрсету мен қаскүнемдіктің басқа да түрлерінің шынайы дінге еш қатысы жоқ деп мәлімденді.

Съездің үлкен жетістігі - Қазақстанның бүкіл әлем алдында шынайы қоғамдық және дінаралық келісім мен бірлекке қолы жеткен ел ретінде танылғаны.

I Съезд барысында қатысушылар Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының Съезін ұдайы түрде өткізу және оның жұмыс органын - Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшылары съезінің Хатшылығын құру туралы шешім қабылдады.

2006 жылғы 12-13 қыркүйекте Астана қаласында, Қазақстанда арнайы салынған Бейбітшілік пен келісім сарайында әлемнің 26 елінен 29 діни делегация қатысқан Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының II Съезі өтті. Съез «Діни сенім бостандығы және басқа дінді ұстанушыларға құрмет», «Дін көшбасшыларының халықаралық қауіпсіздікті нығайтудағы рөлі» деген екі бағыт бойынша « Дін, қоғам және халықаралық қауіпсіздік» деген жалпы тақырыпта өтті. Форумға қатысушылар жаһандану жағдайында адамзаттың алдында тұрған ең өзекті мәселелер - діни сенім бостандығы, басқа дін өкілдеріне құрмет және қазіргі мазасыз уақыттағы қауіп-қатерлер мен қыр көрсетулерді ескере отырып, дін көшбасшыларының халықаралық қауіпсіздікті нығайтудағы рөлі туралы мәселелерді талқылады.

Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев форумда сөйлеген сөзінде қазіргі заманғы өркениет құндылықтарын сақтау және орнықтыру мақсатымен дінаралық серіктестікті нығайтудың, конфессияаралық үнқатысуды одан әрі дамытудың қажеттігі туралы айтты. Ол қазіргі замандағы конфессияаралық үнқатысудың принциптерін тұжырымдап берді, бұл Съезде қабылданған «Үнқатысу қағидаттары» деген бірлескен бірегей құжатта көрініс тапты.

2009 жылғы 1-2 шілдеде өткен Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының III Съезіне әлемнің 35 елінен 77 делегация қатысты. Форумның 300-ден астам қатысушысының арасында барлық негізгі діни конфессиялардың басшылары мен өкілдері, сондай- ақ қауіпсіз және тұрақты әлем құру мақсатымен мәдениеттер мен діндер арасында ашық үнқатысу жүргізудің игі идеясы бастарын қосқан дінаралық және өркениетаралық үнқатысу мәселелерімен шұғылданып жүрген саясаткерлер, көрнекті қайраткерлер мен сарапшылар, халықаралық ұйымдардың өкілдері болды.

Съездің «Дін басшыларының толеранттыққа, өзара құрмет пен ынтымақтастыққа негізделген әлемді құрудағы рөлі» деген тақырыпта белгіленген жалпы отырысында дінаралық үлесімді жетілдіру, өзара құрмет, діни негізде туындайтын қақтығыстардың алдын алу және болдырмау қажеттілігіне байланысты қазіргі заманғы маңызды мәселелер көтерілді.

Секциялық отырыстар барысында «Адамгершілік және рухани құндылықтар, әлемдік этика», «Диалог және ынтымақтастық», «Ынтымақ, әсіресе дағдарыс кезеңіндегі ынтымақ» атты тақырыптық топтамалар бойынша мүдделі пікір алмасулар өтті. Болған пікірталастар Астанада бас қосқан барлық дін көшбасшыларының үнқатысу мен өзара түсіністікке әзір екендіктерін және аса мүдделілігін тағы да көрсетті.

Алдарына қойған мақсатқа жету жолында діни басшылар 2012 жылғы 30-31 мамырда Астана қаласында өткен Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының  кезекті 4-ші Съезінің басты тақырыбы ретінде «Бейбітшілік және келісім - адамзат таңдауы» тақырыбын анықтады.

Съезге қатысушылар - көрнекті діни қайраткерлер, танымал теологтар, саясаткерлер және қоғам қайраткерлері секциялық отырыстар шеңберінде «Діни басшылардың тұрақты дамудағы рөлі», «Дін және мәдениеттер әралуандығы», «Дін және әйел: діни игіліктер және қазіргі уақыт сыны», «Дін және жастар» сияқты дүниежүзілік қауымдастыққа маңызды тақырыптарды талқылады.

Төртінші Съез шеңберінде Елбасының өткен Съездегі бастамасы бойынша құрылған Діни басшылардың Кеңесі жұмысын бастады. Форумның қызметін жетілдіру контексінде Әлемдік және дәстүрлі діндердің басқарушы органы ретінде Кеңеске зор үміт жүктелген.

Өзінің 10 жылдық тарихы ішінде Съез өз дамуының күрделі жолынан өтіп, әралуан дін және конфессия өкілдерінің ірі халықаралық сұхбаттасу алаңына айналды. Съездер шеңберінде өркениетаралық және дінаралық қарым-қатынастардың өзекті мәселелері мен дін басшыларының бейбітшілік және келісім орнату жолдары талқыланды және аталған мәселелер болашақта әрі қарай қарастырылмақ.

Тағы да бір маңызды жай - Съездің басқа да көптеген ынтымақтасу және сұхбаттасу бағытындағы халықаралық ұйымдар мен форумдармен, соның ішінде БҰҰ Өркениеттер Альянсымен өзара әрекеттесуі. Сонымен қатар Съез қызметі Қазақстанның бастамасымен қабылданған ЮНЕСКО-ның 2013-2022 жылдардың Мәдениеттердің жақындасуының Халықаралық онжылдығы болып жариялануымен ұштасады.

Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының Съезі туралы қосымша мәліметті http://www.religionscongress.org/ адрес бойынша алуға болады.

Қосылған : 10.12.2013, 15:25, Өзгертілген : 10.09.2015, 12:16