Η Ελληνική διασπορά του Καζακστάν

Για την ελληνική διασπορά στον κόσμο


Την ελληνική διασπορά μπορούμε δικαίως να την αποκαλέσουμε ως την πλέον αρχαία εθνική διασπορά από όλες όσες υπάρχουν στον κόσμο. Προς το παρόν ο αριθμός της ανέρχεται περίπου στα οκτώ εκατομμύρια ανθρώπους (περίπου 11 εκατομμύρια έλληνες ζουν στην Ελλάδα). Οι εκπρόσωποι της διασποράς μένουν σε όλο τον κόσμο, ειδικά σε μεγάλες χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Γερμανία, η Αυστραλία ή το Ηνωμένο Βασίλειο.

Ο ελληνισμός της διασποράς έκανε την εμφάνισή του από την αρχαιότητα, όταν άρχισε η ελληνική αποίκηση της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας. Οι Έλληνες από τότε είχαν αρχίσει να εγκαθίστανται στις εμπορικές πόλεις που βρίσκονταν κοντά στη θάλασσα. Οι κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου είχαν ως αποτέλεσμα, οι Έλληνες να εγκατασταθούν σε αρκετά μεγάλες πόλεις, όπως για παράδειγμα στην μεγάλη διασπορά της Αιγύπτου, η οποία συνέχισε να υπάρχει μέχρι τα μέσα του εικοστού αιώνα.

Μετά τις Σταυροφορίες, το 1204 οι Έλληνες άρχισαν να μεταναστεύουν σε Δυτική Ευρώπη, όπου με επιτυχία δούλευαν στα πανεπιστήμια διδάσκοντας την ελληνική γλώσσα και τον ελληνικό πολιτισμό. Κατά την περίοδο εκείνη δεν έλειπαν και οι αρνητικές εκδηλώσεις. Το δουλεμπόριο άνθισε για αυτό υπέφεραν πολλοί μετανάστες.

Την παραμονή της τελικής πτώσης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, οι Έλληνες μετανάστευσαν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, κυρίως στην Ιταλία. Στη Ρωσία, επίσης υπήρχε δική της διασπορά. Αρκεί να θυμηθούμε την Σοφία Παλαιολόγου, η οποία παντρεύτηκε τον Ιβάν Γ' και έγινε Δούκισσα της Μόσχας.

Η καινούργια εποχή για την ελληνική διασπορά σημαδεύτηκε από τις αναγκαστικές μεταναστεύσεις και την μετανάστευση εργατικού δυναμικού. Διέφευγαν σε άλλες χώρες, κυρίως εργάτες, αγρότες και αλιείς. Οι πόντιοι έλληνες διώχθηκαν στη Ρωσία και οι Έλληνες της Αζοφικής που έφτασαν από την Κριμαία, αποίκισαν πλήρως ένα μέρος του ουκρανικού εδάφους από τη Μαριούπολη μέχρι το Ντονέτσκ.

Ένα άλλο κύμα της μετανάστευσης προκλήθηκε από τα γεγονότα στη Σμύρνη το 1923, όταν οι Έλληνες της Τουρκίας μετανάστευσαν στις Ηνωμένες Πολιτείες, στον Καναδά και στην Αυστραλία.

Των γεγονότων αυτών ακολούθησε η ανταλλαγή των πληθυσμών ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία, κίνηση η οποία κατέληξε σε μια τέτοια «υπερχείλιση» της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης που οι κάτοικοι της χώρας έπρεπε να μεταναστεύσουν περαιτέρω προς τη Δύση.

Σημαντική συμβολή στην αναπλήρωση της διασποράς διαδραμάτισε η δύσκολη κατάσταση στην Ελλάδα στα μέσα του εικοστού αιώνα, όταν οι κάτοικοι της χώρας ήταν κυριολεκτικά μέσα στη φτώχεια και έπρεπε να φύγουν για μια καλύτερη ζωή στις ευρωπαϊκές χώρες - τη Γερμανία και το Βέλγιο.

Κατά την περίοδο 1916-1921, οι Έλληνες πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία εγκαταστάθηκαν στην Ατζαρία, στην Αμπχαζία και στο Βόρειο Καύκασο. Έτσι έληξε η αιώνια διαδικασία της επανεγκατάστασης των Ελλήνων από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στη Ρωσία.

Για τους Έλληνες του Καζακστάν


Οι Έλληνες του Καζακστάν – μέρος του ελληνικού έθνους, έκανε την πρώτη του εμφάνιση στη 2η χιλιετία π.Χ. στο νότιο τμήμα της Βαλκανικής χερσονήσου, στα νησιά του Αιγαίου και στην δυτική ακτή της Μικράς Ασίας. Οι περισσότεροι από τους Έλληνες του Καζακστάν - οι απόγονοι των Ελλήνων, ήταν εκείνοι που ζούσαν ακόμα στην τσαρική ρωσική εποχή, οι οποίοι ήρθαν από διάφορα μέρη και σε διαφορετικές περιόδους.

Δεδομένου ότι σχεδόν όλοι τους έχουν ποντιακή καταγωγή, ανεξάρτητα από τη χώρα διαμονής, ευρέως χρησιμοποιείται όρος «Έλληνες του Πόντου» ή «πόντιοι» (εθνική ομάδα των Ελλήνων, απόγονοι μεταναστών από την ιστορική περιοχή του Πόντου στο βόρειο-ανατολικό μέρος της Μικράς Ασίας, σύγχρονης Τουρκίας).

Η πρώτη μετεπαναστατική απογραφή πληθυσμού στη Σοβιετική Ένωση, η οποία πραγματοποιήθηκε το 1926, αποκάλυψε πως σε όλο το Καζακστάν υπήρχαν μόνο 157 Έλληνες.

Την εποχή του Στάλιν – μία από τις πιο τραγικές σελίδες στην ιστορία των Ελλήνων – σημειώθηκε απέλασή τους προς την Κεντρική Ασία. Στην πράξη, οι περισσότεροι από τους Έλληνες που ζούσαν στις βόρειο-ανατολικές ακτές της Μαύρης Θάλασσας, απελάθηκαν στο Καζακστάν και στο Ουζμπεκιστάν.

Τους «κληρονόμησε» το Καζακστάν από την τσαρική εποχή και αποτελούνταν από τους Έλληνες που είχαν έρθει από την Τουρκία και την Ελλάδα. Ήταν δύσκολο να υποθέσουμε ότι σύντομα η διασπορά των Ελλήνων του Καζακστάν θα μετατραπεί σε μια από τις μεγαλύτερες ελληνικές κοινότητες στην ΕΣΣΔ.

Το 1930 στο Καζακστάν απελάθηκαν εκατοντάδες Έλληνες από τις περιοχές Σότσι, Άντλερ, Λάζαρεβσκοε, Τουαπσέ και το ηπειρωτικό τμήμα του Κρασνοντάρ. Τους έστελναν στα χωριά Έμπα (Νομός Ακτιούμπινσκ), Οσακάροβκα (Νομός Καραγκαντά), στη λίμνη Μπαλχάς και στο χωριό Αβάκ (κοντά στο Τσιλίκ Νομού Αλμά-Ατά). Τότε ραγδαία αυξήθηκε και ο πληθυσμός των Ελλήνων.

Μάλιστα, μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 1930 αυξήθηκε στους 1.349 ανθρώπους.

Πολλοί Έλληνες ήρθαν στο Καζακστάν την δεκαετία του '40 λόγω της απέλασής τους από την παραδοσιακή θέση κατοικίας τους - κυρίως από τη Γεωργία, την Κριμαία και την Αζοφική Θάλασσα. Οι περισσότεροι Έλληνες του Καζακστάν, οι οποίοι είναι τώρα πάνω από 55 χρονών, γεννήθηκαν εκτός του Καζακστάν, νεότεροι.

Για αρκετά χρόνια, μετά την απέλαση των Ελλήνων στο Καζακστάν, καθώς και άλλων λαών (Γερμανών, Τσετσένων, Ινγκουσετών, Τούρκων, Καλμίκων, και άλλων), υπήρχε ένα ειδικό καθεστώς των εποίκων και αφαιρέθηκαν τα πολιτικά τους δικαιώματα. Το 1956, αφαιρέθηκε το καθεστώς των ειδικών εποίκων αλλά ήταν απαγορευτικό να επιστρέψουν στον τόπο διαμονής τους. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, δεκάδες χιλιάδες Έλληνες να εγκατασταθούν στο Καζακστάν και να βρουν ένα νέο σπίτι εδώ.

Στην πρώην Σοβιετική Ένωση το 1989, υπήρχαν περισσότεροι από 347.000 Έλληνες. Οι κύριες περιοχές κατοικίας τους κατά τον χρόνο αυτό, ήταν η Γεωργία (πάνω από 100 χιλ.), η Ουκρανία (πάνω από 98 χιλ.), η Ρωσία (πάνω από 91 χιλ.) και το Καζακστάν (πάνω από 46 χιλ.).

Τα στοιχεία για τον αριθμό των Ελλήνων στο Καζακστάν σε τέσσερις μεταπολεμικές απογραφές είναι τα εξής: το 1970 – 51.161, το 1979 – 49.930, το 1989 – 46.746 και το 1999 – 12.703.

Στις αρχές της δεκαετίας του '90 σημειώθηκε μαζική κίνηση. Σχεδόν το 95% των Ελλήνων εγκατέλειψαν το Καζακστάν. Η ροή των μεταναστών χωρίζεται σε δύο περιοχές. Οι περισσότεροι έφυγαν προς την Ελλάδα, και οι υπόλοιποι στη Ρωσία. Η ροή των μεταναστών από τη Ρωσία και την Ουκρανία στην Ελλάδα ήταν σημαντικά μικρότερη, οπότε εξακολουθούν να υπάρχουν πολλοί οικισμοί και κοινότητες των ελλήνων.

Σύμφωνα με την απογραφή του πληθυσμού το 2009 στο Καζακστάν μένουν περίπου 9 χιλιάδες έλληνες ή 0,06% του συνολικού πληθυσμού της Δημοκρατίας.
Οι Έλληνες εγκαταστάθηκαν κυρίως στο νότο του Καζακστάν – στην πόλη Αλμάτυ, καθώς και στους Νομούς Ζαμπίλ, Νότιο Καζακστάν, και Καραγκαντά (χωριό Οσακάροβκα) κ.α.

Σε διάφορες περιοχές της χώρας υπάρχουν 17 ελληνικές κοινότητες, μέλη της Ελληνικής Ένωσης του Καζακστάν «Φιλία».
Οι περισσότεροι Έλληνες μετανάστες, οι οποίοι έφυγαν από την πρώην Σοβιετική Ένωση στην ιστορική τους πατρίδα, εγκαταστάθηκαν στην Βόρεια Ελλάδα, καθώς και στα νότια της χώρας, στην πόλη Αθήνα και στις γύρω περιοχές.

Οι Έλληνες μετανάστες του Καζακστάν (σύμφωνα με ορισμένες πηγές, περίπου 30 χιλιάδες άτομα), που ζουν στην Ελλάδα, διατηρούν επαφές με τους συγγενείς και φίλους τους στο Καζακστάν. Οι πρώην συμπατριώτες μιλούν στοργικά για τον λαό του Καζακστάν, που τους υποδέχτηκε στα δύσκολα χρόνια.

Created at : 31.07.2017, 09:55, Updated at : 31.07.2017, 09:55